بخش بندی بازار از مهم ترین موضوع هایی است که در تحلیل ویژگی های مشتریان و اتخاذ راهبرد های مناسب برای آن ها استفاده می شود. در پژوهش حاضر به بخش بندی مشتریان و تاکسونومی بازار دوربین های دیجیتال در ایران توجه شده است. موردمطالعه، بازار دوربین های عکاسی دیجیتال در شهر مشهد است. ابتدا با بررسی مبانی نظری پژوهش، عمده ترین متغیرهای تأثیرگذار در انتخاب این دوربین ها در قالب 10 مورد شناسایی شد. بر این اساس، پرسشنامه ای طراحی و در بین میان نمونه ای صد تایی توزیع شد. با توجه به تحلیل داده های جمع آوری شده با استفاده از تحلیل مؤلفه های اصلی، این متغیرها در قالب پنج عامل شامل مُد، فنی، هزینه، ظاهر و برند گروه بندی شدند؛ درنهایت، با استفاده از تکنیک خوشه بندی k-میانگین، مشتریان در سه خوشه با عناوین افراد متخصص، ماهر و ناشی قرار گرفتند؛ همچنین با استفاده از تحلیل تشخیصی مشخص شد که عوامل هزینه فنی و برند باعث ایجاد بیشترین تمایز بین گروه های مختلف مشتریان شده است. نتایج این پژوهش، زمینه را برای شناسایی ویژگی های مختلف مشتریان و بازار دوربین های دیجیتال در کشور ایران فراهم می آورد.

انتخاب افراد برای بازدید از یک مقصد، از سویی به ویژگی های آن بستگی دارد و از سوی دیگر به انگیزه های متفاوت بازدیدکنندگان وابسته است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بخش بندی و تعیین نیم رخ گردشگران ساحلی با استفاده از رویکرد بخش بندی بازار اجرا شده است. جامعه آماری این پژوهش را گردشگران ساحلی شهر بوشهر تشکیل می دهند. با استفاده از رابطه کوکران، حجم نمونه 207 نفر به دست آمد. داده های پژوهش از طریق پرسشنامه ای که دربرگیرنده دو بخش بود، گردآوری شد. در بخش نخست پرسشنامه، عوامل انگیزشی جذب کننده افراد به مقصد بررسی گردید و در بخش دوم، امکانات مقصد از دید گردشگران ارزیابی شد. به منظور تحلیل داده ها، از رویکرد نقشه های خود سازمانده که یکی از روش های مبتنی بر شبکه های عصبی مصنوعی به شمار می رود، استفاده شده است. یافته های پژوهش به شناسایی سه دسته متفاوت از گردشگران ساحلی با انگیزه های مختلف بازدید منجر شد. این سه دسته از گردشگران، دنبال کنندگان جاذبه های ساحل و فعالیت های گوناگون، تفریح گرایان و دنبال کنندگان استراحت نام گذاری شدند. بر این اساس، راهبردهای بازاریابی برای توسعه فعالیت های گردشگری متناسب با هر بخش پیشنهاد شده است.

صنعت رویدادهای ویژه شامل جشنواره ها، کنفرانس ها، نمایشگاه ها و گردهمایی ها به سرعت در حال توسعه است، این صنعت نقش مهمی در توسعه گردشگری و فعالیت های وابسته به آن دارد. توسعه رویدادهای ویژه از جنبه های مختلف از جمله بهبود کیفیت زندگی جامعه محلی و تاثیرگذاری در توسعه پایدار منطقه، مهم است. با توجه به اهمیت بخش بندی بازار که ابزار مهمی برای شناسایی و درک ویژگی های هر بخش از بازار بر اساس انگیزه های آنهاست، این پژوهش با هدف بخش بندی بازار رویدادی فرهنگی تدوین شده است. تحلیل عاملی عوامل انگیزشی روی نمونه 287 عددی انجام شده و 6 عامل مهم را مشخص کرده است. همچنین تحلیل خوشه ای به روش سلسله مراتبی و k-means سه خوشه اصلی شامل «طرفداران جامعه محلی، فرهنگ و خانواده»، «علاقه مندان گل غلتان و حامیان میراث فرهنگی» و «جستجوگران تازگی و فرهنگ برای تعامل» را بخش های اصلی بازار جشنواره گل غلتان مشخص کرده است. خوشه ها از نظر ویژگی های جمعیت شناختی (جنسیت، سن، تحصیلات و وضعیت تاهل)، روانشناختی (رضایت) و رفتاری، ناهمگون بوده و تفاوت معنادار داشته اند. وجود این تفاوت ها بیانگر ضرورت انتخاب راهکارهای بازاریابی متنوع و متناسب با هر بخش از بازار است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

به منظور شناسایی نیازها و انتظارات گروه های مختلف گردشگران، که هدف اصلی این پژوهش است، داده های این مطالعه از میان 560 نفر از شهروندان بالای 18 سال ساکن مشهد، به کمک ابزار پرسش نامه و به صورت نمونه گیری دردسترس، جمع آوری شده است. در تحلیل روایی، ابزار گردآوری داده های تحقیق از روش روایی محتوایی و در سنجش پایایی، ضریب آلفای کرونباخ معادل 95/0 محاسبه شده است. در تحلیل داده ها، علاوه بر تحلیل عاملی و تحلیل خوشه ای، برای دسته بندی افراد به گروه های همگن، از آزمون استقلال نیز برای بررسی ویژگی های جمعیت شناختی در هر خوشه استفاده شده است. تحلیل عاملی اکتشافی، 56 متغیر احصاء شده از ادبیات موضوع را در ده عامل قرار داد که در مجموع 73/69 درصد از رفتار گردشگران را تبیین می کردند. سپس با استفاده از روش خوشه بندی پاسخ دهندگان، برمبنای شباهت و تفاوت پاسخ هایشان نسبت به ده عامل اصلی، در چهار خوشه دسته بندی شدند. همچنین، نتایج حاصل از آزمون استقلال نشان داد که خوشه ها تفاوت معناداری ازنظر سن، تحصیلات، جنسیت و درآمد دارند. این یافته ها اطلاعات باارزشی در اختیار مدیران سازمان های گردشگری و آژانس های مسافرتی قرار می دهد تا به طور هدفمند بر کسانی تمرکز کنند که از بیشترین شانس برای برآورده کردن انتظارات آن ها برخوردارند.